Collectief Kapitaal gaat veranderen. Na jaren van bouwen aan lokale collectieven laten we onze faciliterende rol los. De collectieven gaan – wanneer ze dat willen – zelfstandig verder om de ervaringen en kennis van de afgelopen jaren lokaal voort te zetten en verder te ontwikkelen. Waar onze wegen organisatorisch uit elkaar gaan, blijven we verbonden in waarden en gedachtegoed. Voor Collectief Kapitaal brengt dit besluit ruimte voor nieuwe projecten die structuren van ongelijkheid doorbreken.
Wat in 2020 begon als een hoopvolle pilot rond bestaanszekerheid, groeide uit tot een beweging die ongelijkheid systematisch bevraagt en waardigheid zichtbaar maakt als fundament van een nieuwe samenleving.
Van een eerste groep van honderd mensen – van wie vijf deelnemers acht maanden lang € 1.000 ontvingen – groeiden we uit tot een netwerk van meer dan 4.000 leden en zeven lokale collectieven. We ontwikkelden projecten zoals de Bestaansbalans, organiseerden acht reisgezelschappen en deelden bijna € 1 miljoen aan particuliere donaties met mensen die op of onder het bestaansminimum leven. Waar onze praktijk in het begin nog werd bestempeld als naïef of ondenkbaar, wordt ze nu als wenselijk en haalbaar gezien.
Maar terwijl onze aanwezigheid en betekenis groeide, liepen we ook tegen onze eigen grenzen aan. Een structureel tekort aan menskracht, tijd en middelen botste met onze wens om zorgvuldig en nabij te blijven werken. Onze rol als facilitator werd groter, maar stond steeds vaker in de weg van onze kracht als aanjager en vernieuwer.
Na gesprekken met alle betrokken steden hebben we besloten om ons weer volledig te richten op waar wij het meeste verschil maken: projecten ontwikkelen die mensen laten voelen hoe een eerlijke samenleving eruit kan zien. We gaan verder als ‘moedig laboratorium’ waarin de reisgezelschappen worden voortgezet, we geld blijven herverdelen en we op nieuwe manieren duurzame en radicale verandering mogelijk gaan maken.
We zien dit als het einde van een waardevolle periode en het begin van iets nieuws, dat ons én de lokale initiatieven ruimte geeft om verder te groeien.
Heb je vragen? Hieronder beantwoorden we de belangrijkste.
Scroll naar beneden voor alle vragen
Collectief Kapitaal is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een beweging met ruim 4.000 mensen. Door het enthousiasme van alle betrokkenen heeft onze praktijk zich door het hele land verspreid, en worden we steeds vaker gezien als een beweging die écht verschil maakt. Die groei bracht lange tijd veel energie met zich mee. We merkten echter ook dat groter worden niet automatisch betekent dat we meer impact maken of dichter bij onze kern blijven. In ons werkveld wordt groei vaak gelijkgesteld aan ‘meer impact’, maar de vraag begon te spelen of dat voor ons wel klopte.
We liepen namelijk tegen grenzen aan. Het team kan niet in hetzelfde tempo meegroeien als de organisatie. Hierdoor werd het steeds lastiger om te doen waar we juist zo sterk in zijn: dichtbij blijven, aanwezig zijn in de praktijk, en ruimte maken voor de ontmoetingen die ons werk betekenis geven.
Onze manier van werken laat zich niet in stappenplannen vangen. We zijn geen instructeurs van een methode, maar een spiegel die mensen het gedachtegoed laat ervaren. Onze kennis ontstaat doordat we onderlinge verhoudingen – privileges, aannames, ongelijkheid, perspectieven of machtsverschillen – zelf ervaren en anders proberen te leven. Wat er gebeurt in het relationele werk van Collectief Kapitaal laat zich niet vatten in een vastomlijnde theorie, blauwdruk, beleidsplan of protocol. Het laat zich daarom ook niet ‘overdragen’, ‘opschalen’ of ‘herhalen’. Maar naarmate meer steden zich aansloten, verschoof de aandacht wel steeds vaker die kant op.
Dat gaf spanning. Lokale collectieven voelden soms dat ze niet verder konden groeien dan de ondersteuning die wij konden bieden, terwijl wij als team het gevoel hadden nooit helemaal voldoende te kunnen leveren en nabij genoeg te zijn. We zijn daarom opnieuw gaan onderzoeken wat Collectief Kapitaal nodig heeft. In mei 2025 spraken we met het team en de vertegenwoordigers van alle collectieven. We kwamen tot een belangrijke kernvraag: maken we in onze huidige vorm het meeste verschil?
Het antwoord bleek ‘nee’. We willen een beweging zijn die nieuwe projecten ontwikkelt die laten ervaren hoe een samenleving eruit kan zien waarin ieder mens een waardig bestaan kan leiden. Collectief Kapitaal als vernieuwer en aanjager, niet als facilitator.Daarmee stoppen we de centrale ondersteuning van lokale collectieven, en kunnen groepen zelfstandig verdergaan met een eigen naam, ritme en invulling – verbonden door gedeelde waarden van waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Zij weten als geen ander welke accenten zij aan het gedachtegoed van Collectief Kapitaal moeten toevoegen om aan te sluiten bij wat lokaal nodig is.
De afbouw van onze faciliterende rol is wat ons betreft geen stap terug, maar een stap vooruit. Het creëert ruimte om nieuwe projecten te ontwikkelen die voortbouwen op dat wat Collectief Kapitaal zo krachtig maakt: gemeenschapskracht, verbeelding, leren én de herverdeling van kapitaal.
Voor de toekomst geldt dat we voor elk project nog steeds dezelfde uitgangspunten hanteren: we beginnen bij een urgent maatschappelijk vraagstuk rond ongelijkheid of bestaansonzekerheid; we verbeelden actief een alternatief; we ontwerpen een nieuwe praktijk; en we brengen een relationeel en gemeenschapsvormend element in. Precies dáár ligt onze kracht: niet alleen denken, maar doen – samen.
Ook blijven we op verschillende manieren geld herverdelen, en blijven de reisgezelschappen een onmisbaar onderdeel van wat we doen. We hebben gezien hoeveel er ontstaat wanneer mensen met totaal verschillende levens elkaar ontmoeten. Juist in deze ‘tussenruimtes’ – waar verhalen botsen, perspectieven verschuiven en verbinding wordt gevoeld – ontstaat zicht op een samenleving waarin ieder mens waardig kan bestaan. De ontmoetingen blijven daarom een stevige pijler onder ons werk.
De komende jaren zetten we de reisgezelschappen gerichter in op specifieke vraagstukken binnen bestaansonzekerheid en ongelijkheid, en werken we samen met lokale organisaties die deze vraagstukken goed kennen. Ook hier blijven we kapitaal herverdelen – maar gerichter, vanuit de ervaringen van de mensen die meedoen en wat er in hun omgeving nodig is.
Daarnaast bouwen we verder aan de Collectief Kapitaal Academie. Daarmee maken we zichtbaar én toegankelijk hoe onze visie werkt in de praktijk: van herverdelingsacties organiseren tot gesprekken, vertrouwen en ethiek vormgeven. De Academie wordt een plek waar we onze kennis, ervaring en verfijnde werkwijzen delen, zonder die te reduceren tot een blauwdruk. Een ruimte waar we anderen meenemen in de manier van kijken en doen die ons werk draagt. Zo maken we het voor lokale gemeenschappen eenvoudiger zelf een collectief op te richten op basis van alle kennis en grondwaarden van Collectief Kapitaal.
Zo blijven we trouw aan onze missie, maar veranderen we van gedaante. We worden flexibeler en scherper in focus waardoor we meer kunnen betekenen: als aanjager van een toekomst waarin solidariteit, gelijkwaardigheid en waardigheid centraal staan.
Bij Collectief Kapitaal zetten we vanaf nu vol in op lokale, richtinggevende projecten die laten zien hoe een waardige samenleving eruit kan zien. Dat doen we door mensen die elkaar normaal gesproken niet tegenkomen samen te brengen, structuren van ongelijkheid tastbaar te maken, en samen te onderzoeken welk alternatief mogelijk is — om dat vervolgens samen in de praktijk te brengen.
Een krachtig voorbeeld van een project waar we in 2026 mee gaan starten is een nieuw reisgezelschap van tien alleenstaande moeders in Rotterdam, opgezet in samenwerking met BuurTalent en Team Toekomst. Dit gezamenlijke project biedt vrouwen de mogelijkheid om een opleiding te volgen, met gedurende vijftien maanden een maandelijkse schenking van 500 euro, aangevuld met kinderopvang en IT-begeleiding.
Daarnaast starten we in 2026 een impacttraject als aanvulling op de docuserie Opgroeien met Tegenwind, ontwikkeld in samenwerking met Stichting een van de jongens en FNO voor Kansen. Binnen dit traject onderzoeken we de structuren, aannames, wetten en (onbewuste) frames die bijdragen aan intergenerationele armoede. Wat leert een kind over waardigheid, verantwoordelijkheid en schuld door de manier waarop zijn ouder door beleidssystemen wordt benaderd? Hoe nestelen institutionele ervaringen van schaamte, wantrouwen en afhankelijkheid zich in het zelfbeeld van kinderen?
Jouw donatie schenken we direct aan mensen die onder of op het bestaansminimum leven, en gebruiken we om het ontwikkelen en uitvoeren van deze richtinggevende projecten mogelijk te maken.
Vanaf nu kun je bewust kiezen waar jouw donatie het zwaartepunt legt.
Dit zijn de twee opties:
Optie 1 (CK Verdeelt)
25% van jouw donatie gaat naar het ontwikkelen en uitvoeren van richtinggevende projecten
75% van jouw donatie wordt geschonken aan mensen die onder of op het bestaansminimum leven
Optie 2
25% van jouw donatie wordt geschonken aan mensen die onder of op het bestaansminimum leven
75% van jouw donatie gaat naar het ontwikkelen en uitvoeren van richtinggevende projecten
Jouw donatie valt onder optie 1, tenzij je hebt aangegeven over te willen stappen op optie 2. Dat kan door je gegevens hier in te vullen.
De verandering van organisatievorm is al in gang gezet, maar gaat natuurlijk niet van vandaag op morgen. We verwachten de volledige transitie vóór het eind van 2026 af te ronden. Houd onze LinkedIn en nieuwsbrieven goed in de gaten om op de hoogte te blijven over de projecten die we starten. Krijg jij geen nieuwsbrief? Abonneer je dan hier.
We ronden onze samenwerking in de huidige vorm af en kiezen voor een toekomst waarin lokale collectieven zelfstandig kunnen opereren, met een eigen naam en eigen ritme, maar verbonden in onze gemeenschappelijke waarden.
Door ruimte te maken voor eigen ideeën en activiteiten, kan ieder collectief zijn eigen kracht vinden. Zij weten als geen ander welke accenten zij aan het gedachtegoed van Collectief Kapitaal moeten toevoegen om aan te sluiten bij wat lokaal nodig is. Zo bouwen ze verder aan wat in essentie altijd de bedoeling was: dat verandering begint bij de kleine dingen die we anders doen.
Tot en met het einde van 2025 ronden we zes reisgezelschappen af. We sluiten deze trajecten af zoals altijd: met een prachtig gebaar en reisverslag. Dat betekent ook dat alle donaties aan deze reisgezelschappen volledig volgens afspraak worden ingezet en verantwoord.
In Rotterdam ontwikkelen we een nieuw reisgezelschap samen met Team Toekomst. Ook in andere steden voeren we gesprekken met organisaties om nieuwe reisgezelschappen te starten. De reisgezelschappen zijn een van de krachtigste onderdelen van Collectief Kapitaal gebleken. We zien hoe er iets bijzonders gebeurt wanneer mensen met totaal verschillende levens zich voor een periode aan elkaar verbinden. Verhalen worden gedeeld, ze botsen en verschuiven. Zo ontstaat het vermogen om anders naar de samenleving te kijken en voorstellen te doen voor een toekomst waarin ieder mens waardig kan bestaan. De reisgezelschappen blijven we dan ook met overtuiging voortzetten.
Tegelijkertijd verandert er iets wezenlijks in de manier waarop reisgezelschappen worden georganiseerd. Ze staan niet langer automatisch in het teken van een lokaal collectief, maar worden onderdeel van onze bredere praktijk. Dat geeft ruimte om ze flexibeler in te zetten: soms mét een financiële herverdeling, wanneer dat past bij de vraag en het doel, en soms zónder, wanneer de ontmoeting zelf de kern is. Die verbreding maakt het mogelijk om reisgezelschappen te verbinden aan specifieke vraagstukken binnen bestaansonzekerheid, en samen te werken met organisaties die deze vraagstukken van binnenuit kennen.
Een reisgezelschap is een onderzoeksvorm van Collectief Kapitaal. Het is een groep mensen met uiteenlopende achtergronden, ervaringen en perspectieven. Sommige reisgenoten ontvangen een schenking, anderen niet. Gedurende een bepaalde periode komt deze groep regelmatig samen rondom één gezamenlijke vraag: wat moet er in de wereld veranderen om een waardig bestaan voor iedereen mogelijk te maken?
Die zoektocht ligt niet vast en kent geen duidelijk eindpunt. Het reisgezelschap is geen traject waarin we direct tot antwoorden of oplossingen hoeven te komen. We streven er niet naar om alles meteen perfect te doen, maar om samen ruimte te maken om te oefenen met andere manieren van samenleven.
Iedere reisgenoot is daarin even belangrijk. We dragen samen verantwoordelijkheid voor de verandering die we hopen mogelijk te maken.
Wij maken samen de wereld waarin we leven. Dat betekent ook dat we - bewust en onbewust - onderdeel zijn van structuren die ongelijkheid in stand houden. Het reisgezelschap is bedoeld om die structuren zichtbaar te maken, te bevragen en uiteindelijk te helpen doorbreken.
Dat begint bij ontmoeting. Door mensen met verschillende perspectieven, ervaringen en posities samen te brengen, ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten en vormen van solidariteit. Want als we streven naar duurzame en structurele verandering, kan de verantwoordelijkheid daarvoor niet alleen liggen bij mensen die leven op of onder het bestaansminimum.
In het reisgezelschap dragen we die verantwoordelijkheid samen. We oefenen met een andere manier van samenleven: een waarin we ons gezamenlijk inzetten voor een wereld waarin iedereen waardig kan bestaan.
Wij zijn er al lang mee bezig, en we merken: waardigheid is niet in één zin te vangen. Het is een woord met veel betekenissen, en het is voor iedereen anders. Het gaat over het recht van bestaan. Met andere woorden, het gevoel dat je er mag zijn, en dat je ertoe doet. De vrijheid om jouw leven te leven op de manier die bij jou past. Die voorwaarden verschillen per persoon en kunnen we niet voor elkaar bepalen. Ieder mens is anders. We kunnen alleen met elkaar afspreken dat ieder mens hier evenveel recht op heeft.
Nee. De schenking is bedoeld voor mensen die onvoldoende (financiële) ruimte ervaren om een waardig leven te kunnen leiden. Wat dat precies betekent, verschilt per persoon en situatie. Daarom vertrouwen we erop dat jij zelf het beste kunt beoordelen of deze schenking bij jouw situatie past.
Nee. Hoe jij je geld besteedt, bepaal je zelf. Wij vragen daar geen verantwoording over en verzamelen daar ook geen informatie over. Wel geldt dat het geld niet gebruikt mag worden voor buitenwettelijke doeleinden.
Ja. Meedoen aan het reisgezelschap is niet verplicht. Als je wordt ingeloot voor de schenking mag je er ook voor kiezen om geen reisgenoot te worden. We verwachten wel dat je aanwezig bent bij de eerste groepsbijeenkomst (dit noemen we een reisbijeenkomst), zodat je kan ontdekken of het reisgezelschap bij je past. Kies je er vervolgens voor om mee te doen? Dan rekenen we erop dat je je uiterste best doet om bij alle bijeenkomsten aanwezig te zijn.
Uiteraard gebeurt er weleens iets in het leven, waardoor je toch niet kan. Daar is begrip en ruimte voor. Het belangrijkste vinden we dat iedereen zijn best doet om erbij te zijn.
Ja, dat kan zeker. Neem contact met ons op vóór 31 augustus als je dit wil, en stuur een mail naar denhaag@collectiefkapitaal.nl
Hiervoor gebruiken we geen vaste definitie of inkomensgrens. De schenking is bedoeld voor mensen die onvoldoende (financiële) ruimte ervaren om een waardig leven te kunnen leiden. Wat dat precies betekent, verschilt per persoon en situatie. Daarom vertrouwen we erop dat jij zelf het beste kunt beoordelen of deze schenking bij jouw situatie past.
In de bijeenkomsten van het reisgezelschap delen we soms heel persoonlijke verhalen. Omdat we elkaar steeds beter leren kennen, voelen we ons steeds meer thuis in de groep. Daarom is het fijn dat we steeds met dezelfde mensen samen zijn en nemen we geen anderen mee zonder dat te overleggen. Wil jij wel graag iemand meenemen? Vertel ons dan waarom, dan kunnen we samen bedenken of het in dit geval toch een goed idee is.
We verwachten dat je in elk geval aanwezig bent bij de eerste groepsbijeenkomst, zodat je kan ontdekken of het reisgezelschap bij je past. Kies je er vervolgens voor om mee te doen? Dan rekenen we erop dat je bij alle bijeenkomsten aanwezig bent.
Uiteraard gebeurt er weleens iets in het leven, waardoor je toch niet kan. Daar is begrip en ruimte voor. Het belangrijkste vinden we dat iedereen zijn best doet om erbij te zijn.
Taal is belangrijk in het reisgezelschap: door naar elkaar te luisteren en ons verhaal met anderen te delen kunnen we van elkaar leren. Als je twijfelt of je voldoende Nederlands spreekt om mee te doen in het reisgezelschap, maar je wilt het wel graag: neem dan contact met ons op! We horen graag wat je twijfel is en bedenken samen met jou wat past.
Wij willen een wereld waarin iedereen waardig kan bestaan. Waardigheid is voor iedereen anders. Het kan gaan om veiligheid, zeggenschap over je eigen leven, werk of hobby’s; alles wat voor jou het leven fijn maakt. Het gaat over de mogelijkheid om je leven in te richten zoals jij dat wil, want dat is niet voor iedereen de realiteit.
Financiële stress ondermijnt waardigheid. Het beperkt je vrijheid, vernauwt je toekomst en beïnvloedt hoe anderen naar je kijken, maar ook hoe je naar jezelf kijkt. Daarom is deze schenking geen doel op zich, maar een middel: om ademruimte te creëren, directe verlichting te bieden en weer vooruit te kunnen kijken.
Tegelijkertijd maakt het ook zichtbaar hoe ongelijkheid over meer gaat dan geld alleen. Ongelijkheid zit niet enkel in wat we hebben, maar in hoe onze samenleving is ingericht. In de verdeling van macht. In wie gehoord wordt en wie niet. In de ruimte die je krijgt, of juist moet bevechten om er te mogen zijn. Of je aan het roer van je eigen leven kan staan; of je voelt dat je recht van bestaan hebt.
Daarom bestaat het reisgezelschap bewust uit mensen met uiteenlopende achtergronden, ervaringen en perspectieven. Juist in die ontmoeting worden structuren van ongelijkheid voelbaar. We onderzoeken verschillen in macht, bevragen wat vanzelfsprekend lijkt en schuwen het ongemak niet.
In het reisgezelschap dragen we samen verantwoordelijkheid voor verandering, ongeacht ieders achtergrond of positie. Samen zoeken we naar wat nodig is om een samenleving mogelijk te maken waarin een waardig bestaan vanzelfsprekend is voor iedereen.
Mail ons gerust via denhaag@collectiefkapitaal.nl.
Het reisgezelschap ontmoet elkaar in Buurt- en-Kerkhuis Bethel (Thomas Schwenckestraat 28/30). Deze locatie is goed toegankelijk voor iedereen. Twijfel je of je deel kunt nemen? We overleggen graag met je hoe we het voor jou mogelijk kunnen maken om mee te doen.
Mail ons gerust via denhaag@collectiefkapitaal.nl.
Heb je een vraag waar je na het lezen van deze pagina nog geen antwoord op hebt? Neem dan contact met ons op.
Tijdens de kerstvakantie heeft ons team winterstop, waardoor we misschien iets minder snel reageren dan je van ons gewend bent. We blijven de mailbox echter regelmatig controleren, zodat we je ook in deze periode zo goed mogelijk kunnen helpen.
